زیباترین مسیرصعودبه سبلان

زیبایی های این کوه افسانه ای آنقدرزیاداست که انتخاب یک مسیربه عنوان زیباترین رادشوارمی کند.لیکن اگرقرارباشدتنهایک مسیرراانتخاب کنیم انتخاب من بیشک مسیررضوان دره به جانپناه غربی خواهدبود.برای رسیدن به ابتدای این مسیربایدپس ازرسیدن به روستای موییل ازطریق راه خاکی احداث شده برای تاسیسات زمین گرمایی جلورفته وپس ازنمایان شدن دره پیاده خودرابه ابتدای دره رساند.البته راه عشایری ناهمواری ازجاده زمین گرمایی جداشده وتاابتدای دره جلو می رودولی تردددراین جاده توسط اتوموبیل های شاسی بلندمیسراست.ازجاده خاکی زمین گرمایی تاابتدای دره نیازبه حدودنیم ساعت پیاده روی می باشد.درست درابتدای دره سنگ بزرگی قرارداردکه کوهنوردان ازان به عنوان نشانه استفاده می کنند.درکناراین سنگ درفصل بهاروتابستان عشایرسکنی می گزینندوراه صعودازکنارآلاچیق های آنهامی گذرد.

دره شیب نسبتاتندی داردوحین صعوداگراستراحت های متناوب وجودنداشته باشدسبب خستگی زیادمی شود.زمان لازم برای رسیدن به انتهای تپه بین یک ونیم تادوساعت است.پس ازاتمام دره قطعه منطقه ای قرارداردبه نام ساری گونی (sari gooney)که مملو ازسنگ های آتشفشانی بزرگ است.درواقع این منطقه خوددره کوچکی است که عمودبررضوان دره قرارداردوپس ازگذرازان به قوردلی گول(goordli gol)خواهیم رسیدومنظره بی بدیلی ازاعجازطبیعت پیش راشاهدخواهیم بود.

قوردلی گول آبگیرکوچکی است که آب آن ازذوب برف های اطراف تامین می شود.درقسمت جنوب ابگیرقله کسراقدبرافراشته است که دو یخچال عظیم ان زیبایی وصف ناپذیری دارند.جانپناه کسرادرجنوب شرقی ابگیرقرارداردکه ازطریق یالی که ازابگیرتاجانپناه امتداددارددرمدت نیم ساعت می توان به ان رسید.درشرق ابگیردره هرم چال واقع است وقله سلطان درامتداداین دره قدبرافراشته است .

کوهنوردانی که صبح زودازابتدای رضوان دره حرکت خودراشروع کرده اندمعمولا صبحانه رادرکنارقوردلی گول می خورند.چشمه کوچکی درکنارابگیرقرارداردکه درسالهای کم بارش اب ان بسیارکم می شودولی درهرحال وجوداین چشمه نعمت بزرگی است.البته رودخانه کوچکی هم ازذوب برف های کسرا تشکیل شده وازکنارقوردلی گول به سمت پایین دست سرازیر می شودولی اب ان کمی تلخ بوده وبهتراست تنها درصورت ضرورت به عنوان آب شرب مصرف شود.

                                                                 

                                 نمای کسراازکنارقوردلی گول تیرماه 87

پس ازگذرازقوردلی گول چشم انداززیرپیش چشمانمان گسترده خواهدشد.درشرق قله سلطان قدبرافراشته است.همچون دیوی صبورباپیکری سترگ که تحسین هربیننده ای رابرمی انگیزد.درجنوب قلل کسراوهرم چسبیده به هم قراردارندودرشمال مجموعه صخره ای بسیارزیبایی بنام قرخ مسجد(grkh masjed)که معنی ان به فارسی چهل مسجداست.شایدصخره های متعددانرابه مناره مسجدتشبیه کرده باشندوشایدهم علت دیگری داشته است.بین هرم وکسراازیک طرف وقرخ مسجدازطرف دیگردره بسیارزیبایی قرارداردکه شایدازمعدودمکان های بکرمانده درکوهستان ساوالان باشد.درطول سال شایدمعدودی کوهنوردگذرشان به این دره بیافتدودیگرهیچ.دراین دره گیاهی نمی رویدوزمین زیرپایمان مخلوطی است ازشن ویخ.سنگ های اتشفشانی درهمه مسیرپراکنده اندویخچالهای دوگانه عظیم کسرادرضلع جنوبی این دره قدبرافراشته اند.هرچه جلوتربرویم این دره ساکت ترومخوف ترمی شود.ادامه دره به راست می پیچدوبه ناگاه منظره ای جالب وبی نظیرپدیدارمی شود.یخچال هرم درانتهای دره قرارداردوزیبایی ان انسان رامسحورخویش می گرداند.ذوب یخچال رودکوچکی راپدیدمیاورد که همچون اشک چشم زلال است وانقدرسردکه چندلحظه بیشترنمی توان دست رادرآن نگاه داشت وجالب تراینکه این رودکوچک به ناگاه درزمین فرومی رودوتنهاصدای ان که اززیرزمین جاریست بگوش می رسد.

کمی جلوتراب باردیگرنمایان می شودوکمی جلوتربرای همیشه درزمین فرو می رود.دیدارازاین دره زیبا مطمئنایکی ازجالبترین وبه یادماندنی ترین بخش های کوهنوردی درساوالان خواهدبود.

کوهنوردانی که قصدرسیدن به جانپناه را دارندمعمولا وارداین دره نمی شوندبلکه راه خودرابه سمت شمال کج کرده وازشیب تندی که چسبیده به قرخ مسجدقرارداردبالارفته وبه دره دیگری می رسندکه آیی یاتاقی(ayi yatagi)نام دارد.به معنی محل خوابیدن خرس.زمانی شایداین نام بامسمابوده است ولی درحال حاضرتنهاچیزی که دران دیده نمی شودخرس است.

                                                                          

                     مسیرصعودبه قله اصلی سبلان(سلطان)ازجبهه غرب وکنارقوردلی گول

                                                                                                             

درورودی آیی یاتاقی ازهرم چال چشمه کوچکی قرارداردکه اززیرسنگ های بزرگ این مسیرمی گذردودربیشترجاهاتنهاصدای آن رامی توان شنیدودرچندنقطه ازبین سنگ هادیده می شود.برای دسترسی به آن بایدازبین سنگ هاپایین رفت.کوهنوردان معمولا نهاررادرکناراین چشمه می خورند.ادامه مسیرتاجانپناه آکنده ازسنگ است وراهپیمایی دربیشترمسیرازروی سنگ انجام می شود.به دلیل افزایش تدریجی ارتفاع اغلب کسانی که برای اولین بارصعودازاین مسیرراتجربه می کنندکوه گرفتگی دراین محل گریبانگیرشان خواهدشد.

این مسیربه شکل دره ای است که دوطرف آنراصخره های بزرگ احاطه کرده اند.دره کمی بالاتربه راست می پیچدویخچال نسبتابزرگی درروبروپدیدارمی گرددکه آب حاصل ازذوب آن به سمت پایین دست جاری شده وکمی جلوتردرلابلا ی سنگ هافرومی رود.آب یخچال قابل شرب است ولی بدلیل طعم تلخ آن زیادمناسب نیست.نرسیده به یخچال بایدبه چپ پیچیدوازسربالایی کوچکی بالارفت که به جانپناه منتهی می شود.

                                                                                

                                          مسیرصعودبه قله سلطان ازجبهه غرب وازکنارقوردلی گول  

                                               جانپناه سازه فلزی کوچکی است که به زحمت گنجایش ده تانهایت پانزده نفررابرای خواب دارد.اکثرکوهنوردان ترجیح می دهندشب رادرچادربه صبح رسانند.شب های این منطقه بسیارسرداست وحتی درتیرومردادهم دمای هوادرشب به زیرصفرمرسدوهمراه داشتن لباس گرم وکیسه خواب مناسب ضروری است.توصیه می شودکوهنوردان ازخوردن غذای سنگین اجتناب کنندچون تهوع درمیان جمع زیادی ازکوهنوردان دیده می شودوخوردن غذای سنگین سبب استفراغ خواهدشد.بدلیل ارتفاع زیادجانپناه که بالای 4000متراست اغلب صعودکنندگان سردردراتجربه خواهندکردومعمولابه خواب رفتن دراین ارتفاع مشکل بزرگی است واستفاده ازقرص خواب اورمی تواندتاحدودی این مشکل رابرطرف سازد.

ازساوالان وجانپناه سخن گفتن ویادی ازقارتال(عقاب)ساوالان نکردن بی سلیقگی است.این شاهکارافرینش درکنارجانپناه قرارداردوصخره ای آتشفشانی است که اگرازجهت شمال به آن نگریسته شودبسان عقابی مغروراست که نشسته وسررابه طرف مشرق چرخانده است.عقاب سبلان درطول زمان به نماداین کوه تبدیل شده است وکمترکوهنوردی رامی توان یافت که ازمسیرجانپناه صعودکرده باشدوعکسی ازعقاب ساوالان به یادگارنداشته باشد.                                                          

                                                                                                                                

گوره رم بیرقایانین اوسته دایانمیش قوجاقارتال

اوداداشدان یونولوب وای بونه احوال بونه تمثال

بابکین قارتالی بواولمایادورموش بئله بی حال

قوپاریرسینه ده جنجال

منی جانا باشابیرسال

گوره سن کیملره ابهاملی سوال لارفاش اولوبدور

اولمایابابک اولندن سوراگوزلریاش اولوبدور

حتم ائدیب بابک اولوبدورکی آیاقلارباش اولوبدور

داشلاراسیرداش اولوبدور

غیرتیندن داش اولوبدور

بعدازیک شب اقامت معمولاسردردوتهوع به میزان زیادی کاهش می یابد. مسیرصعودازجانپناه تاقله شیب زیادی دارد وبین دوتادوونیم ساعت زمان برای صعودنیازخواهدداشت.مسیربدلیل رفت وامدکوهنوردان کاملا مشخص است ونیازبه توضیح اضافی وجودنداردتنهانکته قابل ذکراین است که کوهنوردان درمسیرجانپناه تاقله بهتراست ازانحراف به چپ وراست مسیرصعوداجتناب کنندزیراخصوصادرطرف چپ مسیرصعودپرتگاه های عمیقی وجوددارد.وسرانجام پس ازتحمل اینهمه سختی دریاچه بسیارزیبای ساوالان پدیدارخواهدشدکه به حق شاهکارآفرینش است .                              

گزارش صعودزمستانی به حاتم مشه سی

حاتم مشه سی جنگل کوچکی واقع درجنوب غرب مشکین شهراست که صعودزمستانی به ان بسیارجذاب می باشد.این جنگل درگذشته وسعت زیادی داشته است ولی درحال حاظربه دلیل بریدن بی رویه درختان جنگل توسط سودجویان ازوسعت ان بسیارکاسته شده است.

این جنگل کوچک وزیبا یک وجه مشخصه جالب داردوان وجوددرختان بلوط می باشد.درختانی زیباباچوبی بسیارمحکم که باوجودجفای ادمیان هنوزدراین جنگل تعدادی ازانها قدبرافراشته اند.البته درسالیان اخیراقدامات حفاظتی موثری برای حفظ گونه های گیاهی این جنگل انجام شده است که گرچه حکم نوشداروی پس ازمرگ سهراب رادارد ولی بازشایسته تقدیراست.دربهاروتابستان این جنگل حکم تفریحگاه عمومی راپیدا می کندوبه دلیل احداث راه اتوموبیل روشاهدهجوم سیل جمعیت می باشدکه قطعاحظوراین تعدادازگردشگران سبب اسیب به گونه های گیاهی وفرارگونه های جانوری خواهدشد.جالب اینکه مسوولان مربوطه بااحداث تاسیسات رفاهی دردل جنگل به این هجمه انسانی دامن می زنند.جای سوال دارد که وقتی تفریحگاه وسیعی همچون دره خیاوچایی درمنطقه وجودداردوجوابگوی گردشگران است هدایت گردشگران به این جنگل درحال نابودی چه توجیهی می تواندداشته باشد.

به هرروی ساعت ده صبح مشکین شهررابه مقصدروستای قینرجه ترک کردیم.این روستادرجنوب راه ارتباطی مشکین شهربه اهرقراردارد.برای رسیدن به این روستا پس ازعبورازروستای دوشانلوبایدازراه اصلی خارج شدوپس ازطی کردن چندکیلومتربه روستای قینرجه رسید.البته راه اسفالته می باشد وحتی درزمستان هم مسیرقابل ترددمی باشد.برخلاف بهاروتابستان که رفت وامددراین مسیرزیادمی باشددرزمستان غیرازاهالی روستاهای اطراف کمترکسی درجاده دیده می شود.قینرجه روستای کوچکی است که حضورافرادغریبه دراین فصل سال برای اهالی جالب وغیرمنتظره می باشد.جلو مسجدروستااتوموبیلهاراپارک می کنیم چون بقیه قسمتهای روستا مملوازبرف می باشد.تعدادی ازاهالی جلوی مسجدنشسته وتن خویش رابه آفتاب زمستانی سپرده اند.اکثراکهنسالندزیراجوانان روستادرزمستان برای کاربه شهرهای بزرگ وخصوصاتهران می روند.پیرمردان روستامارااحاطه می کنندوعلت حضورمان راجویا می شوندوکاملامشخص است که ازدیدن کوهنورددراین موقع ازسال شگفت زده شده اند.کودکان روستا هم جمع می شوندوبه نظاره مامی نشینند.پیرمردان پس ازاینکه ازمقصدمامطلع می شوندسعی می کنندماراازادامه مسیربازدارند.توجیه آنهاوجودحیوانات وحشی درجنگل دراین موقع ازسال می باشد.نمی دانندکه دیگربرخلاف زمان جوانی آنها دربیشه خبری ازخرس وگرگ وپلنگ نیست ودیرزمانی است که حیوانات بیشه جان خویش رابرداشته وازجورآدمیان گریخته اند.

پیرمردان سالهاست که به بیشه نرفته اندوازمصیبتی که انسان به سربیشه آورده است بی خبرند.آنهانمیدانندکه دیگربیشه ازحیوانات خالی شده است ودرعوض ازظروف یکبارمصرف وپلاستیک انباشته گشته.آنهانمی دانندکه جنگل چقدرکوچک شده است وکنده های بریده شده درختان درجای جای بیشه دیده می شوند.

پیرمردان روستاراباتفکراتشان تنها می گذاریم وازآخرین کوچه روستاراهمان رابه طرف جنگل کج می کنیم.زمین پوشیده ازبرف است ودربعضی ازقسمت های مسیربرف تازانوهایمان می رسد.صدای فشرده شدن برف درزیرکفش هایمان تنهاصدایی است که به گوش می رسد.هواآفتابی است وهنوزازسرماخبری نیست ولی می دانیم که باافزایش ارتفاع سرما به پیشوازمان خواهدآمد.راه تاجنگل سربالایی است وراهپیمایی دربرف نیروی مضاعفی می طلبد.تاچشم کارمی کندبرف است وبرف.کوهنوردان می دانندکه دربرف امکان گم کردن راه بسیاراست وعلت هم پوشیده شدن نشانه های موجوددرمسیراست.پس ازدوساعت پیاده روی کم کم نوک درختان بیشه ازدوردیده می شود.نرسیده به جنگل کانتینری قرارداردکه جهت مراقبت ازجنگل توسط ارگانهای مسوول درورودی جنگل قرارداده شده است.کنارکانتینرکمی استراحت می کنیم وسپس واردجنگل می شویم

                                                                 

                                           

                                                          منظره زمستانی حاتم مشه سی-بهمن ماه 1387 

پس ازحدود500متربه ساختمان نیمه سازی می رسیم که دروسط جنگل احداث شده ومعلوم نیست که قراراست چه استفاده ای ازان بشودولی درهرحال مشخص است که احداث این بنا دردل جنگل بدون کارشناسی دقیق وبدون توجه به عواقب هجوم انسانی به جنگل انجام شده است.درجای جای بیشه آثارباقی مانده ازبریدن وریشه کن کردن درختان دیده می شودواگربا نگاهی موشکافانه به درختانی که هنوزسرپاهستندبنگریم زخمهای تبروتیشه درجای جای جسم رنجوردرختان رامشاهده خواهیم کرد.جنگل ازجورادمیان خسته است واین رابازبان بی زبانی فریادمی زند.

هرچه جلوترمی رویم اثارتخریب بیشتردیده می شود.ازگرگ وخرس پیرمردان روستاهم خبری نیست.جنگل به خانه اشباح می ماند.افسوس که دراین فصل سال که منطقه کاملا خلوت است درجنگل پرنده پرنمی زند.خودرابه تنهاچشمه موجوددرجنگل می رسانیم وپس ازکمی استراحت ازچوب های خشک اتشی فراهم کرده ونهاردرست می کنیم.همه جا بابرف پوشیده شده است.به زحمت برف قسمت کوچکی راپاروکرده وبساط نهاررامی چینیم.اتش وچای داغ کمی گرممان می کندولی سوزسردشامگاهی زمان بازگشت رایاداوری می کند.هواتاریک شده است که اهنگ بازگشت می کنیم.بادورشدن ازاتش تازه به میزان سردی هوا پی می بریم.راهپیمایی درنورچراغ قوه هاودرحالی که تازانودربرف فرورفته ایم عالم دیگری دارد.

یک ساعت بعدبه روستامی رسیم.ورودماسگ های روستارابه تکاپومی اندازدوبانگ سگ هاازهرطرف بلندمی شود.روستاییان به پیشوازمان می ایندوپیرمردهاازدیرکردن مااظهارنگرانی می کنندومی ترسندکه مباداطعمه حی وانات وحشی شده باشیم  .دردل می خندم ولی دلم نمی ایدتصورات انهاراازجنگل پراز خرس وپلنگ تغییردهم بگذارجنگل درنظرآنهاهمچنان زنده ومخوف باقی بماندبگذارندانندکه جنگل دارد می میرد. 

                                                                           

                                                       گروه کوهنوردی آیقار  

                                                                    

                                                       غروب درحاتم مشه سی